Alaska’nın Kral Somonları Tehlike Altında: Nehirlerde Yaşam Hızla Tükeniyor
Alaska’nın Kral Somonları Tehlike Altında: Nehirlerde Yaşam Hızla Tükeniyor
Kuzeyin vahşi doğasıyla tanınan Alaska eyaletinde, hem yerel ekonominin omurgasını oluşturan hem de bölge kültürünün en köklü simgelerinden biri olan kral somonların nüfusu alarm verici bir hızla eriyor. Doğa ile iç içe geçen yaşamın merkezindeki bu kriz, bölge halkı ile bilim dünyasını karşı karşıya getirirken, nehirlerde yaşanan büyük değişim toplumun her kesimini endişelendiriyor.
Geçmişin Bolluğundan Bugünün Yokluğuna
Seward limanında uzun yıllardır tekne turları organize eden 64 yaşındaki spor balıkçısı Bob Candopoulos, iş yerinin girişindeki kral somon tabelasıyla her gün sayısız turisti karşılıyor. Yıllar önce denize açıldıklarında av limitlerini rahatlıkla doldurabildiklerini belirten Candopoulos, günümüzde balıkçılığın geldiği noktayı şu sözlerle özetliyor: Artık denize açıldıklarında tek bir somon görebilmenin bile büyük bir şans sayıldığını ifade ediyor.
Özellikle Yukon ve Kuskokwim nehirleri çevresinde yaşamını sürdüren yerli halk için durum çok daha kritik bir boyutta. Somon avcılığına yıllardır uygulanan ağır kısıtlamalar ve hatta getirilen tamamen yasaklar, nehirlerdeki bu büyük kaybın bölge sakinleri üzerindeki baskısını katbekat artırıyor.
Endüstriyel Avcılık ve Trol Tartışması
Candopoulos ve pek çok Alaskalı, kral somon popülasyonundaki bu keskin düşüşün arkasında Alaska Körfezi ile Bering Denizi’ni abluka altına alan dev trol teknelerinin olduğunu savunuyor. Küresel çapta işlenmiş balık ürünleri ve benzeri gıdaların üretiminde kullanılan Alaska mezgitini avlayan bu devasa endüstriyel gemiler, dört yolcu uçağı genişliğindeki dev ağlarıyla hedef dışı binlerce ton balığını da denizin derinliklerinden topluyor.
Yumurtlama döngüleri için kendi nehirlerine geri dönmeyi başaramayan ve okyanusta telef olan somonlar, yerel ekosistemin sarsılmasına neden oluyor. Nehirlerde neredeyse hiç balık kalmadığını vurgulayan Candopoulos, trol endüstrisinin faaliyetlerinin denetlenmediğine dikkat çekiyor. Çoğunluğu Washington eyaletindeki Seattle kentinde konuşlanan bu teknelerin elde ettiği ekonomik gelirin üçte ikisinin eyalet dışına çıkması, bölgede sömürü algısını ve güvensizliği körüklüyor. Kamuoyu araştırmaları da halkın bu konudaki hoşnutsuzluğunu gözler önüne seriyor.
Buna karşın, Seward’daki tüm balıkçılar trol avcılığının tamamen yasaklanması fikrini desteklemiyor. 42 yaşındaki spor balıkçısı Chance Miller, kıyıdaki yerli topluluklar adına faaliyet gösteren yerel trol filolarının da varlığna dikkat çekiyor. Balık işleme tesislerinin ayakta kalabilmesi için bu teknelerin taşıdığı avın hayati önem taşıdığını belirten Miller, ani bir yasağın yaratacağı ekonomik sarsıntılardan endişe duyuyor.
İklim Krizinin Görünmeyen Yüzü
Balıkçılar arasındaki bu tartışmalar sürerken, bilim insanları sorunun kökeninde iklim değişikliğinin yattığına işaret ediyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi’nin (NOAA) yürüttüğü araştırmalar, kral somonlardaki azalışın temel müsebbibinin Bering Denizi’nde yaşanan deniz sıcak hava dalgaları olduğunu ortaya koyuyor. Bu anomalous sıcaklık artışları, suları somonların beslendiği canlılar için elverişsiz kılıyor.
Anchorage’daki Alaska Üniversitesi’nden doğal kaynak ekonomisti Brett Watson, trol yasağının somon göçleri üzerindeki net etkisinin belirsiz olduğunu belirtiyor. Yukon ve Kuskokwim nehirlerindeki somon kaybında iklim krizinin çok daha baskın bir rol oynadığını vurgulayan Watson, bu durumun üstesinden gelmenin son derece güç bir meydan okuma olduğunun altını çiziyor.
Ticari balıkçılık geçmişine sahip olan 58 yaşındaki Ian Raab ise siyasi arenada iklim değişikliği konusunun yeterince ele alınmamasından yakınıyor. Kurumun bütçesinde yapılan kesintilerin deniz tahminlerinin güvenilirliğini sarstığını dile getiren Raab, bilimsel araştırmaların zayıflamasının balık stoklarını koruma politikalarını tehlikeye attığını ifade ediyor.