1 Milyon Dolarlık Bilmece: Yapay Zeka Desteğiyle Riemann Hipotezi Çözüldü mü?
1 Milyon Dolarlık Bilmece: Yapay Zeka Desteğiyle Riemann Hipotezi Çözüldü mü?
Matematik dünyasının en büyük gizemlerinden biri olarak kabul edilen ve 160 yılı aşkın süredir çözülemeyen Riemann Hipotezi’nin kanıtlandığına dair önemli bir iddia gündeme geldi. Anthropic bünyesinde çalışan Türk kökenli araştırmacı Levent Alpöge, şirketin yapay zeka modeli Claude’u kullanarak bu tarihi probleme çözüm bulduğunu duyurdu.
Yapay Zeka ile Gelen Tarihi İddia
Alman matematikçi Bernhard Riemann tarafından 1859 yılında ortaya atılan hipotez, asal sayıların dağılımını inceliyor ve soyut matematiğin çözülemeyen en önemli açık sorunu olarak kabul ediliyor. Cuma günü yayımladığı dört sayfalık bir notla çalışmasını paylaşan Levent Alpöge, Claude ile ortaklaşa yürüttükleri çalışma sonucunda Riemann Hipotezi’nin bir kanıtına ulaştığına inandığını ifade etti. Araştırmacı ayrıca, geliştirdiği yöntemin bu sorunun daha kapsamlı bir versiyonu olan Genelleştirilmiş Riemann Hipotezi’ni de kapsadığını belirtti.
Clay Matematik Enstitüsü tarafından 2000 yılında belirlenen ve her biri için 1 milyon dolar ödül konulan yedi Milenyum Ödülü probleminden biri olan hipotezin çözüldüğüne yönelik bu iddia, henüz bağımsız kaynaklar ve dışarıdan uzmanlar tarafından denetlenip doğrulanmış değil.
Uzmanlardan İlk Değerlendirmeler
Riemann Hipotezi alanında önde gelen uzmanlardan Brian Conrey, bu gelişmeyi insanlık tarihinde çok büyük bir an ve matematikte şimdiye kadar yaşanmış en büyük gelişme olarak nitelendirdi. Henüz tam bir yazılı taslak görmediğini, yalnızca internet sitesinde paylaşılan notları incelediğini belirten Conrey, metnin bir kopyasını talep etti. Çalışmanın ciddi biçimde karmaşık göründüğünü aktaran uzman, hiçbir insanın bu noktaya yaklaşamadığını ifade etti.
Alpöge, Claude’un desteğiyle kanıtın bilgisayar ortamında denetlenmesine olanak tanıyan Lean programlama dilinde yazılmış bir sürümünü ürettiğini ve şimdilik sadece bu sürümü paylaştığını kaydetti. Tam kapsamlı yazılı metnin son derece uzun olacağını vurgulayan araştırmacı, çalışmadaki tüm matematiksel ayrıntılara henüz tam olarak hakim olmadığını, metni usulüne uygun şekilde kaleme almayı planladığını dile getirdi.
Hakem Süreci ve Kurumsal Tartışmalar
Enstitü kurallarına göre, bir çözümün resmi olarak kabul edilebilmesi için hakemli bir dergide yayımlanması ve iki yıllık bir inceleme sürecinden başarıyla geçmesi gerekiyor. Anthropic, ağustos ayında Claude’un henüz piyasaya sürülmemiş bir versiyonunun Riemann Hipotezi ile bağlantılı uzun süredir geçerli bir sonucu geliştirdiğini duyurmuş ancak hipotezin kanıtlandığını özellikle vurgulamamıştı. Öte yandan, şirketin borsadaki rekor ilk işlem günü duyurudan bir gün önce gerçekleşmişti.
Sonucu açıklamadan önce Anthropic CEO’su Dario Amodei’ye danıştığını belirten Alpöge, duyurunun zamanlamasının şüpheyle karşılanabileceğini kabul etti. Benzer şekilde, rakip şirket OpenAI da iki ay önce bir yapay zeka modelinin akışkanların hareketini denetleyen denklemlere dair bir başka Milenyum Ödülü problemini çözdüğünü açıklamıştı. New York Üniversitesinden konuk matematik profesörü Nestor Guillen, bu kez geçmişteki gibi bir kurumsal tartışma yaşanmayabileceğini belirtti. Guillen, araştırmacının süreci açıkça anlatmasının, yapay zekanın daha çok bir araç gibi işlediğini gösterdiğini ve “makine tanrı” algısını dağıtmaya yardımcı olduğunu vurguladı.