Avrupa Genelinde Yapay Zeka Veri Merkezlerine Karşı Protesto Dalgası
Avrupa Genelinde Yapay Zeka Veri Merkezlerine Karşı Protesto Dalgası
Yapay zeka teknolojilerinin yüksek oranda su ve elektrik tüketmesine tepki gösteren yüzlerce aktivist, Hollanda’nın başkenti Amsterdam’da bulunan Microsoft veri merkezi şantiyesinde eylem düzenleyerek çalışmaları durdurdu. Sloterdijk bölgesindeki inşaat alanının güvenlik bariyerlerini aşan göstericiler, polisin yoğun varlığına rağmen sahaya girdi.
Yerel haber kaynaklarına göre, şantiyeye giren 150 ila 200 kişi gözaltına alınırken, diğer eylemciler kendi rızalarıyla bölgeden ayrıldı. İklim ve adalet odaklı Geef Tegengas kolektifi ile Fossielvrij çevre örgütünün öncülük ettiği protestoda, inşaat duvarlarına çeşitli sloganlar yazıldı. Bazı eylemciler vinçlere tırmanırken, bazıları da balonlar eşliğinde dans etti.
Eylemde konuşan Geef Tegengas Sözcüsü 30 yaşındaki Nathan Timmer, inşa halindeki tesisin Amsterdam’daki tüm konutların toplamı kadar elektrik ve çok yüksek miktarda su harcayacağını ifade etti. Timmer, bu veri merkezinin yapay zeka destekli askeri operasyonlarda kullanılacağını savundu. Bir diğer eylemci Sam van der Beek ise tüketilen kaynakların dünyayı yaşanmaz hale getirdiğini dile getirdi.
Şantiye Sahibinden Diyalog Çağrısı
Tesisin mülkiyetini elinde bulunduran ve Brookfield bünyesindeki Oaktree tarafından desteklenen Pure Data Centres, projeye 1 milyar dolardan fazla yatırım yapmayı planladığını ve yerel paydaşlarla iletişim halinde olduğunu belirtti. Şirket, alandakilerin güvenli bir şekilde dışarı çıkarak endişeleri hakkında diyalog kurmasını talep etti. Microsoft ise projeye yönelik hassasiyetleri ve barışçıl ifade haklarını anladıklarını, ancak yasa dışı eylemleri desteklemediklerini açıkladı.
Eylemler 16 Ülkeye Yayılıyor
Amsterdam’daki bu baskın, çevre ve dijital haklar örgütlerini bir araya getiren Stop Dirty Data Centres koalisyonunun cuma ve cumartesi günleri için 16 ülkede organize ettiği protesto dalgasının başlangıcını oluşturdu. Koalisyon, mevcut merkezlerin kapatılmasını veya teknolojik gelişimin durdurulmasını istemediklerini, aksine hükümetler net kurallar belirleyene kadar büyük tesis inşaatlarına ara verilmesini talep ettiklerini bildirdi.
Protesto programında Dublin’deki bir yürüyüş, Varşova’daki parlamento binası önü eylemi ve Danimarka’daki diğer bir Microsoft veri merkezine yönelik gösteriler yer alıyor. Hollanda, planlama aşamasındaki, inşaatı süren veya aktif yaklaşık 200 veri merkeziyle bu sektörün en yoğun olduğu ülkeler arasında bulunuyor.
Yapay zeka sistemleri için kurulan bu merkezler, ihtiyaç duydukları yoğun işlem gücü sebebiyle genellikle fosil yakıta dayalı elektrik şebekelerini zorluyor ve ısınan sunucuları soğutmak için devasa su kaynakları kullanıyor. Tesislerin çevre üzerindeki etkileri, gürültü kirliliği, görsel tahribat ve istihdam oranları küresel çapta eleştiriliyor. Eylemciler, bu yapıların kıt kaynaklar için konutlar ve diğer işletmelerle rekabet ettiğini, özel teknoloji devlerinin güç kazanmasının ise güvenlik açısından risk oluşturabileceğini savunuyor. Teknoloji şirketleri ise bu tesislerin yapay zeka ve bulut bilişim talebini karşılamak adına vazgeçilmez olduğunu vurguluyor.
Avrupa’da Hukuki Süreçler Sertleşiyor
Tepkiler İspanya, Hindistan ve ABD hattına yayılırken, ABD’de teknoloji hisselerinde düşüşler kaydedildi. Avrupa Birliği, yapay zeka alanında rekabet etme hedefi ile kamu yararını gözeten denetim mekanizmaları arasında denge kurmaya çalışıyor.
Avrupa Komisyonunun dijital teknolojilerden sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, Avrupa’nın yapay zeka gelişimi için daha fazla veri merkezine ihtiyaç duyduğunu, ancak sürecin dikkatle yönetilmesi gerektiğini belirtti. Vatandaşların enerji faturalarının artmayacağına, kesinti yaşanmayacağına ve çevrenin zarar görmeyeceğine güven duymasının önemine dikkat çekti.
Kıta genelinde yasal süreçler de katılaşıyor. Finlandiya’da Google’a ait bir proje arazi çalışmaları nedeniyle soruşturmaya tabi tutulurken, İtalya ve Portekiz çevre mevzuatını sıkılaştırdı. Microsoft ise İngiltere’deki bir veri merkezi projesinden altyapı gecikmeleri nedeniyle vazgeçti.